NEUROPSYCHOLOGICAL ASSESSMENT OF COGNITIVE IMPAIRMENT IN PARKINSONISM: CURRENT METHODS, SCALES, AND DIAGNOSTIC SIGNIFICANCE
Alimov N.
Journal of modern medicine, Vol. 4, No. 15 (2026)
Dolzarbligi. Dural karotid-kavernoz fistula (DKKF) — ichki yoki tashqi uyqu arteriyasining menigeal shoxlari hamda kavernoz sinus o‘rtasidagi patologik arteriovenoz shunt bo‘lib, u orbital venoz gipertenziya, ko‘rish pasayishi, kranial nervlar disfunksiyasi va kortikal venoz reflyuks bilan bog‘liq holatlarda og‘ir nevrologik hamda oftalmologik asoratlarga olib kelishi mumkin. Endovaskulyar embolizatsiya simptomli yoki yuqori xavfli DKKFlarni davolashning asosiy usuli hisoblanadi, biroq kirish yo‘lini tanlash Barrow tasnifidan tashqari bir qator anatomik va klinik omillarga bog‘liq.
Maqsad. Dural karotid-kavernoz fistulalarda (DKKF) endovaskulyar kirish yo‘llarini zamonaviy adabiyotlar asosida tahlil qilish, ularni tanlashga ta’sir etuvchi anatomik va klinik omillarni yoritish hamda venoz drenaj xususiyatlariga asoslangan amaliy qaror algoritmini taklif etish.
Material va usullar. 2015–2026 yillarda nashr etilgan tizimli sharhlar, ko‘p markazli va bir markazli retrospektiv seriyalar, kеys-seriyalar hamda tasniflash bo‘yicha asosiy manbalar tahlil qilindi; natijalar kirish yo‘li, venoz anatomiya va klinik xavf mezonlari bo‘yicha guruhlandi.
Natijalar. Pastki toshsimon sinus (PTS) orqali transvenoz emboliizatsiya ko‘pchilik bemorlarda birinchi qator usul hisoblanadi (to‘liq okklyuziya — 88,1%). PTS orqali kirish imkonsiz bo‘lganda transorbital (surgical cutdown — 90,0%; direct puncture — 97,4%) va transfatsial yo‘llar amaliy alternativa bo‘lib xizmat qiladi. Transarterial emboliizatsiya (75,6%) asosan tashqi uyqu arteriyasi shoxlari ustun bo‘lgan fistulalarda qo‘llaniladi. Guruhlar orasidagi anatomik va klinik farqlar sababli ko‘rsatilgan foizlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri solishtirma samaradorlik sifatida talqin qilinmasligi lozim.
Xulosa. Kirish yo‘lini tanlash fistula turidan ko‘ra ko‘proq venoz drenaj anatomiyasi, kortikal venoz reflyuks va ko‘rish/nevrologik xavfga bog‘liq bo‘lishi kerak; PTS orqali transvenoz yo‘l asosiy, qolgan usullar esa anatomiyaga asoslangan rejalashtirilgan alternativalardir.
2 views · 1 downloads · pp. 95–102
Alimov N.
Yuzboyev O.
Khasanov R., Irismetov M., Khanapiyaev U., Shokirov M., Ruziboev D.
Najmitdinov O., Abdullaev S.