BIRIKTIRUVCHI TO‘QIMA DISPLAZIYASI FONIDA KO‘KRAK QAFASINING KILSIMON DEFORMATSIYASI BO‘LGAN BOLALARDA KLINIK-FUNKSIONAL XUSUSIYATLAR VA ORTOPEDIK KOMORBIDLIK

Kirish. Ko‘krak qafasining kilsimon deformatsiyasi (KQKD) bolalarda o‘q skeleti o‘sishi buzilishining eng ko‘p uchraydigan shakllaridan biri bo‘lib, biriktiruvchi to‘qima displaziyasi sindromining tipik fenotipi hisoblanadi. Standart davolash amaliyotida bunday bemorlarda faqat torakometriya va jarrohlik amaliyoti o‘tkaziladi. Biriktiruvchi to‘qima nuqsonining tizimli xususiyati yetarlicha baholanmaganligi natijasida, umurtqa pog‘onasining komorbid degenerativ shikastlanishlari va yassioyoqlikning asoratlangan shakllari kech tashxislanadi, bu esa kompleks yondashuv zaruratini taqozo etadi.

Tadqiqot maqsadi: ko‘krak qafasining kilsimon deformatsiyasi bo‘lgan bolalarda klinik-funksional holatni va unga hamroh bo‘luvchi polifokal ortopedik patologiya tuzilmasini o‘rganish.

Material va metodlar. 6 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan 84 nafar bola tekshiruvdan o‘tkazildi. Asosiy guruhni KQKD bo‘lgan 62 nafar bemor, nazorat guruhini esa 22 nafar sog‘lom bola tashkil etdi.

Natijalar. KQKD bilan kasallangan bolalarda astenik somatotip (66,1%) va tana vazni yetishmovchiligi ustunlik qildi. Torakoplastika amaliyotini bajarish ko‘krak qafasi ekskursiyasining ishonchli o‘sishiga olib keldi, ayniqsa balog‘at yoshidagi bemorlarda (5,85±0,20 sm gacha; p<0,01). Hamroh patologiyalarning yuqori uchrash tezligi aniqlandi: bo‘ylama yassioyoqlik (II daraja — 46,1%) va skolioz (I daraja — 57,1%). Degenerativ jarayonlarning "yosharishi" fenomeni qayd etildi — tekshirilganlarning 29,0 foizida erta polisegmentar osteoxondroz aniqlandi. Suyak to‘qimasi mustahkamlik xususiyatlarining pasayishi natijasida, asosiy guruhdagi bolalarda anamnezdagi suyak sinishlari darajasi 38,7% ni tashkil etgan bo‘lsa, nazorat guruhida bu ko‘rsatkich 4,5% ga teng bo‘ldi.

Xulosalar. KQKD bo‘lgan bolalar hamroh ortopedik patologiyalar va jarohatlar rivojlanishi bo‘yicha yuqori xavf guruhiga kiradi. Deformatsiyani jarrohlik yo‘li bilan korreksiya qilish, uzoq muddatli ortopedik monitoringni o‘tkazgan holda multidisiplinar davolash tizimiga kiritilishi kerak.