HAYOTNING DASTLABKI UCH YILLIGIDAGI BOLALARDA RUHIY RIVOJLANISH BUZILISHLARINI ERTA ANIQLASH VA OLDINI OLISHNING KOMPLEKS MODELI: BASHORAT MEZONLARI VA FANLARARO YONDASHUV

Uch yoshgacha bo‘lgan bolalarda psixik rivojlanishdagi og‘ishlar muammosi pediatriya, bolalar nevrologiyasi, psixiatriya va tibbiy psixologiya mutaxassislari uchun nihoyatda dolzarb hisoblanadi.

Ushbu davrning ahamiyati markaziy asab tizimining yuqori plastiklik xususiyati hamda xavf omillari o‘z vaqtida aniqlanganda samarali profilaktika va korreksiya imkoniyatlarining yuqoriligi bilan izohlanadi. Tadqiqotning maqsadi uch yoshgacha bo‘lgan bolalarda psixik rivojlanish buzilishlarini erta aniqlash va oldini olishga qaratilgan kompleks tizimni ishlab chiqishdan iborat.

Mazkur yondashuv biologik, perinatal, psixologik, oilaviy va tibbiy-ijtimoiy omillarning prognostik tahliliga asoslanadi. Tadqiqotda homiladorlik va tug‘ruqning og‘ir kechishi, muddatidan oldin tug‘ilish, markaziy asab tizimining perinatal shikastlanishlari, harakat va nutq funksiyalarining rivojlanishdan ortda qolishi, ijtimoiy-emotsional aloqadagi buzilishlar, oiladagi stressli muhit va rivojlantiruvchi stimulyatsiyaning yetishmovchiligi kabi xavf omillari baholanadi. Asosiy e’tibor psixomotor, nutqiy, kognitiv va ijtimoiy-emotsional rivojlanishni dinamik monitoring qilish, yuqori xavf guruhlarini aniqlash hamda chuqurlashtirilgan tekshiruvga ehtiyojni asoslashga qaratiladi.

Mazkur strategiya pediatrlar, nevrologlar, psixiatrlar, psixologlar, logopedlar va birlamchi tibbiy-sanitariya yordami mutaxassislarining hamkorligi asosida amalga oshiriladi. Prognostik ko‘rsatkichlarni fanlararo kuzatuv bilan birgalikda qo‘llash rivojlanishning noxush variantlarini erta aniqlash ishonchliligini oshirish, korreksion-rivojlantiruvchi tadbirlarni o‘z vaqtida boshlash va turg‘un buzilishlar shakllanish xavfini kamaytirish imkonini beradi. Turli yondashuvlarning integratsiyasi bolaning moslashuv imkoniyatlarini oshirish, erta yordam samaradorligini yaxshilash va oilaning hayot sifatini yuksaltirishga xizmat qiladi.