ERTA YOSHDAGI BOLALARDA PSIXIK RIVOJLANISH BUZILISHLARINING ERTA PROFILAKTIKASIGA ZAMONAVIY YONDASHUVLAR: KLINIK-PSIXOLOGIK VA TIBBIY-IJTIMOIY JIHATLAR

Erta yoshdagi bolalarda psixik rivojlanishning shakllanishi bilan bog‘liq muammolar muhim tibbiy-ijtimoiy vazifalardan biri bo‘lib qolmoqda, chunki aynan hayotning dastlabki yillarida asab tizimi yuqori darajadagi plastiklik bilan ajralib turadi, ehtimoliy rivojlanish og‘ishlarini o‘z vaqtida aniqlash esa hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi.

Tadqiqot klinik, psixologik va ijtimoiy jihatlarni hisobga olgan holda psixik rivojlanish buzilishlarini erta oldini olishning zamonaviy strategiyalarini tizimlashtirishga qaratilgan.

Bolaning kognitiv, emotsional, nutqiy va xulq-atvor sohalari rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan asosiy biologik, perinatal, oilaviy va ijtimoiy omillar tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor rivojlanishdan ortda qolish belgilarini erta aniqlash, ota-ona va bola o‘rtasidagi emotsional aloqani baholash, shuningdek, oiladagi noqulay sharoitlar, surunkali stress, bog‘lanish munosabatlarining yetishmovchiligi va rivojlantiruvchi muhitning cheklanganligini aniqlashga qaratilgan.

Pediatrlar, bolalar nevrologlari, psixiatrlar, psixologlar, birlamchi tibbiy-sanitariya yordami xodimlari hamda ijtimoiy xizmat mutaxassislarining o‘zaro hamkorligi zarurligi ta’kidlanadi.

Zamonaviy samarali profilaktik tadbirlar nafaqat allaqachon namoyon bo‘lgan buzilishlarni aniqlashga, balki yuqori xavf guruhlarini faol ravishda ajratish, bolaning rivojlanish holatini muntazam kuzatish hamda korreksion-rivojlantiruvchi dasturlarni imkon qadar erta boshlashga yo‘naltirilishi lozim. Bunday kompleks yondashuv erta bosqichdagi yordam samaradorligini oshirish, keyinchalik yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan kognitiv va emotsional-xulqiy muammolarning og‘irligini kamaytirish, shuningdek, bolaning ijtimoiy moslashuvi va oilaning umumiy farovonligini yaxshilashga xizmat qiladi.