2-TUR QANDLI DIABET BILAN KASALLANGAN ERKAKLARNING ANDROGEN HOLATINI O‘RGANISH NATIJALARI

Yusupova , Sh.K.; Zaynobidinov, M.M; Muxamedova, V.M.

doi:10.67519/nshr.ztj.2026.15.061

← Qaytish Zamonaviy tibbiyot jurnali

Original tadqiqot

Zamonaviy tibbiyot jurnali, Vol. 4, No. 15 (2026)

2-TUR QANDLI DIABET BILAN KASALLANGAN ERKAKLARNING ANDROGEN HOLATINI O‘RGANISH NATIJALARI

Yusupova Sh.K.✉
Zaynobidinov M.M
Muxamedova V.M.

Qabul qilingan: 22-oktabr, 2026Tasdiqlangan: 1-noyabr, 26Chop etilgan: 2-noyabr, 2026

DOIhttps://doi.org/10.67519/nshr.ztj.2026.15.061CC BY 4.0

Annotatsiya

Tadqiqotning maqsadi 2-tur qandli diabet bilan og'rigan bemorlarda androgen xolati xususiyatlarini o'rganish edi.

Tadqiqot materiallari va usullari. Tadqiqotga 42 yoshdan 60 yoshgacha bo'lgan, o'rtacha yoshi 46,3 ± 3,5 yosh bo'lgan 70 erkak kiritilgan. Nazorat guruhi 20 nafar sog'lom shaxsdan iborat edi. Bemorlar 2 guruhga bo'lingan: 1-guruh - uglevod almashinuvi kompensatsiyasi holatidagi 2-toifa diabet bilan og'rigan bemorlar - 35 kishi, 2-guruh - uglevod almashinuvi dekompensatsiyasi holatidagi 2-toifa diabet bilan og'rigan bemorlar - 35 kishi. Nazorat guruhi sog'lom shaxslardan - bir xil yoshdagi 20 nafar erkakdan iborat edi.

Tadqiqot usullari umumiy klinik, biokimyoviy (glikemiya, glikozillangan gemoglobin (HbA1c), lipid spektrini o'rganish,bilirubin, to'g'ridan-to'g'ri, bilvosita, ALT, AST, PTI va boshqalar), gormonal (LH, FSH, erkin testosteron, prolaktin, erkin tiroksin, TSH), antropometrik hisob-kitoblar (bo'y (sm), vazn (kg), BMI (kg/m2), WC, HC) va instrumental usullarni o'z ichiga oldi: EKG, qalqonsimon bez va jinsiy bezlar ultratovush tekshiruvi, ko'krak qafasi rentgenografiyasi.

Tadqiqot natijalari. 70 kishi ishtirok etgan tadqiqotda ishtirokchilarning 35 foizida testosteron yetishmovchiligi aniqlandi. Qiyosiy tahlil shuni ko'rsatdiki, 2-toifa diabet bilan og'rigan bemorlarda testosteron darajasi sog'lom odamlarga qaraganda statistik jihatdan ancha past edi (p < 0,001). Normal va past testosteron darajasiga ega guruhlarni taqqoslaganda, gormon yetishmovchiligi bo'lgan odamlarda och qoringa glyukoza (p = 0,0019) va glikozillangan gemoglobin (HbA1c; p = 0,0449) darajasi ancha yuqori ekanligi aniqlandi. Pearson korrelyatsiya tahlili teskari bog'liqlik mavjudligini tasdiqladi: diabet bilan og'rigan erkaklarda umumiy zardob testosteron darajasi och qoringa glyukoza (r = -0.252, p = 0.001) va HbA1c (r = -0.697, p = 0.001) bilan salbiy bog'liq.

Ushbu tadqiqot shuni ko'rsatadiki, diabet erkaklarda testosteron darajasining pastligiga olib keladi va testosteron darajasining pastligi diabetning belgisi bo'lib xizmat qilishi mumkin.

Xulosa. 2-tur qandli diabetga chalingan 70 kishi ishtirok etgan tadqiqotda 25 (35,7%) ishtirokchida testosteron yetishmovchiligi aniqlandi. Ularning aksariyati 2-guruhda - 25 bemordan 18 nafarida (72%) edi.