ERTA YOSHDAGI BOLALARDA RUHIY RIVOJLANISH BUZILISHLARINING XAVF OMILLARI VA ULARNI BIRLAMCHI TIBBIY-SANITARIYA YORDAMI DARAJASIDA ERTA PROFILAKTIKA QILISH IMKONIYATLARI

Erta yoshdagi bolalarda psixik rivojlanish buzilishlari muammosi pediatriya, bolalar psixiatriyasi, nevrologiya va birlamchi tibbiy-sanitariya yordami uchun dolzarb bo‘lib qolmoqda.

Hayotning dastlabki yillarida, bola miyasi korreksion ta’sirlarga yuqori darajada sezgir bo‘lgan davrda, xavf omillarini o‘z vaqtida aniqlash alohida ahamiyatga ega bo‘lib, profilaktik tadbirlarning samaradorligi aynan shu bosqichda yuqori bo‘ladi. Tadqiqot bunday buzilishlarning yetakchi biologik, perinatal, psixologik, oilaviy va tibbiy-ijtimoiy sabablarini o‘rganish, shuningdek, birlamchi tibbiy yordam doirasida ularni erta oldini olish imkoniyatlarini aniqlashga qaratilgan.

Homiladorlik va tug‘ruq patologiyalari, muddatidan oldin tug‘ilish, asab tizimining perinatal shikastlanishlari, somatik kasalliklar, oiladagi noqulay psixologik muhit, uzoq davom etuvchi stress, emotsional aloqa yetishmovchiligi va rivojlantiruvchi muhitning sustligi kabi omillarning ta’siri tahlil qilinadi.

Asosiy e’tibor bolani muntazam kuzatish, motor, nutqiy, kognitiv va ijtimoiy-emotsional rivojlanishini baholash hamda yuqori xavf guruhlarini aniqlashga qaratilgan. Birlamchi tibbiy-sanitariya xizmati profilaktikada markaziy o‘rin tutadi, chunki u bola va uning oilasi bilan doimiy aloqani ta’minlaydi, dastlabki belgilarni erta aniqlash hamda tor mutaxassislarga o‘z vaqtida yo‘naltirish imkonini beradi. Samarali profilaktika modeli tibbiy nazorat, psixologik tekshiruv, ota-onalarni qo‘llab-quvvatlash, korreksiya qilinishi mumkin bo‘lgan xavf omillarini kamaytirish va turli mutaxassislarning hamkorligini birlashtirishi lozim.

Bunday yondashuv turg‘un psixik rivojlanish buzilishlari xavfini kamaytirish, bolalarning ijtimoiy moslashuvini yaxshilash va oila farovonligini oshirishga xizmat qiladi.