BOLALARDA YASHIRIN JINSIY OLATNING KLINIK-ANAMNESTIK VA INSTRUMENTAL TAVSIFI (106 TA KUZATUVNING BIR MARKAZLI PROSPEKTIV TADQIQOTI)

Asoslash. Bolalardagi yashirin jinsiy olat ko‘pincha a’zoning o‘z patologiyasidan ko‘ra, qov usti kletchatkasining ortiqchaligi bilan bog‘liq deb hisoblanadi, biroq rus tilidagi adabiyotlarda ushbu kogortaning miqdoriy klinik-instrumental tavsifi kam, O‘zbekistonda esa tegishli ishlar mavjud emas. Yashirinlikni haqiqiy kichik a’zodan farqlash ko‘rikdagi birinchi taassurotga emas, balki o‘lchash va nur tashxisiga tayanadi. Maqsad. Tekshiruv, antropometriya, dopplerografiya va urofloumetriya bilan o‘tkazilgan ultratovush tekshiruvi ma’lumotlariga ko‘ra, bolalarda yashirin jinsiy olatda jinsiy olat va yorg‘oq a’zolarining klinik-anamnestik va instrumental tavsifini berish. Material va usullar. 2021-2026-yillarda NDMS urologiya bo‘limida operatsiya qilingan 1 yoshdan 17 yoshgacha bo‘lgan 106 nafar o‘g‘il bola (o‘rtacha yoshi 5,9 yosh) prospektiv tekshiruvdan o‘tkazildi. Anamnez, tana vazni indeksining (SDS) standart og‘ish birliklarida nutritiv holat, jinsiy olatning cho‘zilgan uzunligi, yashirinish indeksi (bo‘sag‘a 0,68) baholandi, yorg‘oq va jinsiy olatning ultratovush tekshiruvi dopplerografiya, urofloumetriya va jinsiy olatni idrok etishning pediatrik shkalasi (PPPS) bilan amalga oshirildi. Natijalar. 46 nafar bola (43,4%) ortiqcha tana vazniga, 30 nafari (28,3%) esa 2-3 darajali semizlikka ega edi. Ilgari qilingan sunnat 31 nafar (29,2%) bolada qayd etilgan. 106 nafar bolaning 104 nafarida yaqqol qov usti yog‘ to‘qimasi, 93 nafarida (87,7%) esa osuvchi boylamning tananing o‘rta uchdan bir qismiga siljigan holda birikishi kuzatildi. Yashirish indeksining medianasi 0,64 ni tashkil etdi. Moyak va uning ortig‘ining tuzilishi va qon bilan ta’minlanishi o‘zgarmagan: rezistentlik indeksi yosh me’yorida, moyak arteriyasida qon oqimi past rezistentli monofazali. Urofloumetriya obstruksiyani istisno qildi: bolalarning 56,6 foizida oqimning normal turi, yetarli to‘lish bilan maksimal tezlik 24,5-25,9 ml/s. Operatsiyadan oldin bolalarning PPPS bo‘yicha shaxsiy bahosi (12 balldan 3,21 ± 1,41) ota-onalarnikiga (4,21 ± 1,77) va jarrohliknikiga (4,37 ± 1,61) qaraganda qat’iyroq edi. Xulosa. Bolalarda yashirin jinsiy olat - a’zoning o‘zi yoki uning qon tomir o‘zanining emas, balki yumshoq to‘qimalarning patologiyasidir: tana shakllangan, qon bilan to‘liq ta’minlangan va normal uzunlikka ega, uning faqat bir qismi tashqariga chiqarilgan. Yetakchi omil ortiqcha tana vaznidir, ammo cho‘kish chuqurligini teri-fassial va boylam apparati belgilaydi. Kosmetik tomon funksional tomondan ko‘proq aziyat chekadi, bu esa natijani baholashda bolaning o‘zi ishtirok etishini asoslaydi.