BARIATRIK JARROHLIK AMALIYOTIDAN KEYINGI BEMORLARDA KLINIK-METABOLIK XUSUSIYATLAR VA ASORATLAR TUZILISHI

Morbid semizlikni jarrohlik yo‘li bilan davolash usullari yuqori samaradorlikka ega ekanligi e’tirof etilgan bo‘lsa-da, ular oshqozon-ichak tizimida chuqur anatomik va funksional o‘zgarishlarni yuzaga keltirishi mumkin. Bu holat ko‘pincha erta va kechki metabolik buzilishlarning rivojlanishiga olib keladi. Ularning og‘irlik darajasi bajarilgan operatsiya turiga, bemorning dastlabki ovqatlanish holatiga, tana vaznining kamayish dinamikasiga hamda keyingi tibbiy nazorat sifatiga bog‘liq bo‘ladi.

Tadqiqotning asosiy maqsadi bariatrik operatsiyalardan keyingi bemorlarning klinik-metabolik xususiyatlarini tahlil qilish, operatsiyadan keyingi asoratlarning tuzilishi va asosiy sabablarini aniqlash, shuningdek, ularni erta aniqlash imkonini beruvchi prognostik markerlarni izlashdan iborat bo‘ldi. Klinik, antropometrik va biokimyoviy ko‘rsatkichlar har tomonlama baholanib, bunda oqsil, uglevod va lipid almashinuvi, shuningdek, vitamin va mineral moddalarning holatiga alohida e’tibor qaratildi. Tana vazni va tana massasi indeksi dinamikasi, glikemik nazorat, oqsil statusi, shuningdek, temir, kalsiy, D vitamini va boshqa mikroelementlar almashinuvi chuqur tahlil qilindi.

Olingan natijalar operatsiyadan keyingi davrda metabolik o‘zgarishlarning bir xil kechmasligini ko‘rsatdi. Kutilgan tana vazni kamayishi va ayrim metabolik ko‘rsatkichlarning yaxshilanishi bilan bir qatorda, bemorlarning ma’lum qismida nutritiv tanqisliklar, anemiya, oqsil va mineral almashinuvi buzilishlari, suyak metabolizmidagi o‘zgarishlar hamda ovqat hazm qilish tizimining funksional buzilishlari rivojlandi. Ushbu o‘zgarishlarning darajasi ko‘plab omillarning o‘zaro ta’siri bilan belgilanadi va faqat operatsiyaning bevosita natijasini emas, balki organizmning uzoq muddatli metabolik moslashuvini ham baholashni talab qiladi.

Olingan natijalar nutritiv va metabolik holatni muntazam baholashga asoslangan individual dispanser kuzatuvining muhimligini tasdiqlaydi. Nojo‘ya oqibatlarni oldindan ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan laborator markerlarni o‘z vaqtida aniqlash hamda mavjud metabolik buzilishlarni individual korreksiya qilish kechikib rivojlanadigan metabolik asoratlarning oldini olishga qaratilgan patogenetik jihatdan asoslangan strategiyani shakllantirish imkonini beradi. Bu esa bariatrik davolashning umumiy samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.