O‘SMIR FUTBOLCHILARDA TIZIMLI JISMONIY MASHQLARGA MOSLASHISHIDA YURO’ NING O’ZIGA XOSLIGI

Bugungi kunda YURO’ sport tibbiyotida vegetativ boshqaruv va moslashuv zaxiralari holatining integral ko‘rsatkichi sifatida markaziy o‘rinni egalladi. YURO’ ning vaqt ko‘rsatkichlari parasimpatik bo‘g‘inning umumiy o‘zgaruvchanligi va hissasini aks ettiradi, YURO’ ning chastota ko‘rsatkichlari esa simpatik va parasimpatik ta’sirlarning muvozanatini tavsiflaydi. Yaxshi moslashgan sportchilar, shu jumladan o‘smirlar, SDNN va RMSSD ning yuqori qiymatlariga va nisbatan past LF/HF nisbatiga ega bo‘lib, bu tinch holatda vagus nazoratining ustunligi sifatida talqin qilinadi. Maqsad. o‘smir futbolchilarda tizimli jismoniy mashqlarga yurak-qon tomir moslashuvini baholashga YURO’ ning qiymatlarini o’rganish. Materiallar va usullar. Tadqiqotda Samarqand viloyati Futbol akademiyasida muntazam ravishda futbol bilan shug‘ullanadigan 50 nafar 13-16 yoshli o‘smirlar va muntazam sport mashg‘ulotlari bilan shug‘ullanmaydigan 20 nafar tengdoshlari olingan bo’lib, ularda YURO’ ko’rsatkichlarining xususiyatlari taxlil qilingan. Xulosa. YURO’ni o‘lchash mashg‘ulot jarayonini taxminiy emas, balki ilmiy asoslangan tarzda olib borishga yordam beradi, shu bilan birga o‘yinchilarning salomatligini saqlaydi va jamoada jarohatlanish holatlarini kamaytiradi. Taqdim etilgan ma’lumotlar o‘smir-sportchilarda simpatik giperaktivatsiya mavjud emasligini va avtonom asab tizimining parasimpatik qismi ustunlik qilishini isbotlaydi.