O’SMIR FUTBOLCHILARDA YURAK-QON TOMIR TIZIMI MOSLASHUV KO‘RSATKICHLARINING ACE I/D (RS4646994) GENI POLIMORFIZMLARI BILAN BOG‘LIQLIGI

Sport genomikasi sohasidagi so‘nggi tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, qon tomir tonusi, neyrogumoral muvozanat, energiya almashinuvi va miokard tuzilishini boshqarishda ishtirok etuvchi genlar yurak-qon tomir tizimining moslashuviga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. ACE genining polimorfizmlari yurak-qon tomir moslashuvining eng ko‘p o‘rganilgan va klinik ahamiyatga ega bo‘lgan genetik determinantlaridan biri hisoblanadi. Angiotenzinni o‘zgartiruvchi ferment (AO‘F) geni angiotenzin II, kuchli tomir toraytiruvchi vosita va tomir tonusini, aylanib yuruvchi qon hajmini va miokardni qayta shakllantirishda ishtirok etuvchi asosiy RAAS fermentini kodlaydi. Tadqiqot maqsadi. O’smir futbolchilarda Yurak-qon tomir tizimi moslashuvini ifodalovchi EKG ko‘rsatkichlarining ACE I/D (rs4646994) geni polimorfizmlari bilan bog‘liqligini baholash. Tadqiqot materallari futbol bilan muntazam shug‘ullanuvchi 100 nafar o‘smir-futbolchi (AG) va maktab dasturi (NG) doirasida jismoniy tarbiya darslarida sport bilan shug‘ullanuvchi 60 nafar o‘smir kiritildi. Xulosa. ACE I/D (rs4646994) geni polimorfizmining EKG parametrlariga ta’siri muntazam jismoniy yuklamalar bo‘lmagan sharoitda asosiy guruhga nisbatan kamroq darajada namoyon bo‘ldi, bu esa yurak-qon tomir moslashuvining genetik jihatdan belgilangan xususiyatlarini amalga oshirishda jismoniy yuklamaning modifikatsiyalovchi rolini isbotlaydi.