BEL UMURTQA POG‘ONASIDA O‘TKAZILGAN DEKOMPRESSIV JARROHLIK AMALIYOTLARIDAN SO‘NG MDT TAMOYILLARIGA ASOSLANGAN MULTIMODAL TIBBIY REABILITATSIYANING KLINIK SAMARADORLIGI: PROSPEKTIV NAZORATLI TADQIQOT

Tadqiqot maqsadi: mexanik diagnostika va terapiya (MDT) tamoyillari asosida umurtqa pog‘onasining bel-dumg‘aza qismida dekompressiv jarrohlik amaliyotini o‘tkazgan bemorlarni tibbiy reabilitatsiya qilishning uch bosqichli dasturini standart davolash gimnastikasi va bazis fizioterapiya bilan taqqoslagan holda ilmiy asoslash hamda klinik samaradorligini baholash. Materiallar va usullar: umurtqalararo disk churrasi sababli bel-dumg‘aza sohasida dekompressiv jarrohlik amaliyotini o‘tkazgan 187 nafar bemor (60 nafar erkak, 127 nafar ayol; o‘rtacha yosh 39,4 ± 9,75) ishtirokida prospektiv nazoratli tadqiqot o‘tkazildi. Bemorlar “nosimmetrik bo‘lmagan tanga” randomizatsiya usuli yordamida uch guruhga ajratildi: bazis terapiya fonida ishlab chiqilgan uch bosqichli reabilitatsiya dasturini olgan asosiy guruh (n = 63); standart davolash gimnastikasi majmuasini bajargan taqqoslash guruhi (n = 62); faqat bazis fizioterapiya va balneoterapiya olgan nazorat guruhi (n = 62). Baholash uchta vaqt nuqtasida (T0 – davolashdan oldin, T1 – kursdan so‘ng, T2 – 6 oydan keyin) quyidagi ko‘rsatkichlar bo‘yicha amalga oshirildi: VASH, Osvestri indeksi (ODI), Shober sinamasi, “SAN” testi, stabilometriya, ENMG, reovazografiya. Natijalar: asosiy guruhda T2 ga kelib VASH bo‘yicha og‘riq shiddati 66,0% ga (5,3 ± 1,2 balldan 1,8 ± 0,8 ballgacha), ODI – 27,4 f.p. ga (46,3% dan 18,9% gacha) kamaydi, Shober sinamasi me’yoriy ko‘rsatkichlarga (6,1 ± 0,6 sm) yetdi. Ko‘zlar yumilgan holatdagi statokineziogramma maydonining me’yorlashishiga asosiy guruhdagi bemorlarning 51,7% ida erishilgan bo‘lsa, bu ko‘rsatkich taqqoslash guruhida 20,7% ni va nazorat guruhida 17,2% ni tashkil etdi (p < 0,05). m. gastrocnemiusning ENMG-amplitudasi 0,23 ± 0,03 mV dan 0,31 ± 0,04 mV gacha (+34,8%) ortdi. Reografik indeks me’yoriy diapazonga (0,78 ± 0,08 sh.b.) yetdi. Barcha guruhlararo farqlar statistik jihatdan ahamiyatlidir (p < 0,05). Xulosa: neyrodinamik mashqlar, barqarorlashtiruvchi trening va o‘rgatuvchi komponentni o‘zida mujassam etgan hamda MDT tamoyillariga asoslangan ishlab chiqilgan uch bosqichli tibbiy reabilitatsiya dasturi umurtqa pog‘onasining bel qismidagi dekompressiv amaliyotlardan so‘ng bemorlarda harakat faolligini tiklash, og‘riq sindromini kamaytirish va neyromushak nazoratini yaxshilashda standart davolash gimnastikasi va bazis terapiyaga nisbatan klinik samaradorligi yuqoridir.