ALKOGOL ETIOLOGIYALI JIGAR SIRROZIDA CYP2E1 POLIMORFIZMI, NUTRITIV XAVF VA HAYOT SIFATI

Tadqiqotda alkogol etiologiyali jigar sirrozi bo‘lgan bemorlarda CYP2E1 c2 alleli tashuvchanligining nutritiv xavf va hayot sifati bilan bog‘liqligi baholandi. Tahlilga 60 nafar bemor, jumladan c1/c1 genotipli 39 nafar va c1/c2+c2/c2 genotipli 21 nafar bemor kiritildi. c2 alleli tashuvchilarida tana vazni indeksi va yelkaning o‘rta aylanasi ishonchli darajada past, NRS-2002 ko‘rsatkichi esa yuqori bo‘ldi. Nutritiv yetishmovchilik c2 tashuvchilarining 90,5% ida, c1/c1 genotipli bemorlarning 59,0% ida aniqlandi va imkoniyatlar nisbati 6,61 ni tashkil etdi. SF-36 so‘rovnomasining jismoniy va ruhiy komponentlari c2 tashuvchilarida mos ravishda 10,8 va 11,4 ballga past bo‘ldi. c2 tashuvchanligi NRS-2002 va MELD/MELD-Na bilan musbat, albumin va SF-36 jismoniy komponenti bilan manfiy korrelyatsiyalandi. Olingan natijalar CYP2E1 c2 alleli tashuvchilarida nutritiv holatni erta skrining qilish va hayot sifatini tizimli baholash zarurligini asoslaydi.

Maqsad – alkogol etiologiyali jigar sirrozida CYP2E1 c2 alleli tashuvchanligining antropometrik ko‘rsatkichlar, nutritiv xavf va hayot sifati bilan bog‘liqligini baholash.

Material va usullar – Tadqiqotga alkogol etiologiyali jigar sirrozi bo‘lgan 60 nafar bemor kiritildi: 39 nafari c1/c1 genotipli, 21 nafari esa c1/c2+c2/c2 genotipli edi. Nutritiv holat tana vazni indeksi, yelkaning o‘rta aylanasi, NRS-2002 shkalasi va nutritiv yetishmovchilik chastotasi asosida baholandi. Hayot sifati SF-36 so‘rovnomasining jismoniy va ruhiy komponentlari orqali aniqlandi. Guruhlararo qiyoslash, χ² mezoni, Spearman korrelyatsiyasi hamda OR va 95% ishonch oralig‘i hisoblandi.

Natijalar – c2 tashuvchilarida tana vazni indeksi 19,1±3,2 ga qarshi 21,6±3,4 kg/m², yelkaning o‘rta aylanasi 21,8±3,2 ga qarshi 24,9±3,5 sm, NRS-2002 esa 4,5±1,2 ga qarshi 3,4±1,0 ballni tashkil etdi. Nutritiv yetishmovchilik 90,5% ga qarshi 59,0% holatda aniqlandi (OR=6,61; 95% CI: 1,35–32,43; p=0,011). SF-36 PCS va MCS ko‘rsatkichlari c2 tashuvchilarida mos ravishda 10,8 va 11,4 ballga past edi. c2 tashuvchanligi MELD/MELD-Na (rₛ=0,49), NRS-2002 (rₛ=0,47), albumin (rₛ=−0,44) va SF-36 PCS (rₛ=−0,51) bilan bog‘landi.

Xulosa – CYP2E1 c2 alleli tashuvchanligi alkogol etiologiyali jigar sirrozida nutritiv yetishmovchilikning kuchayishi hamda jismoniy va ruhiy hayot sifati pasayishi bilan bog‘liq. Mazkur genetik marker erta nutritiv skrining va chuqurlashtirilgan dinamik kuzatuv uchun qo‘shimcha signal sifatida qo‘llanishi mumkin; natijalarni yirik mustaqil tanlanmalarda tasdiqlash zarur.