II-IIIБ ДАРАЖАЛИ КУЙИШЛАРНИ АНЪАНАВИЙ ЖАРРОҲЛИК ДАВОЛАШДА ЖАРОҲАТ ЖАРАЁНИНИ НАЗОРАТ ҚИЛИШНИНГ ЦИТОЛОГИК ВА ЦИТОКИН МЕЗОНЛАРИ

Мақсад - анъанавий маҳаллий даволашда II, IIIА ва IIIБ даражали термик куйишлар қандай битишини суртма-излар цитологияси, микробларга ифлосланиш ва жароҳат ювиндиларидаги цитокинлар бўйича тавсифлаш ҳамда асоратсиз битиш мезонларини белгилаш. Материал ва усуллар. Куйиш майдони тана юзасининг 7-15 % ини ташкил этган 45 бемор (ҳар бир даража бўйича 15 нафардан) текширилди; жароҳатлар антисептиклар билан ишланиб, қуруқ усулда, қатқалоқ остида даволанди. 1, 3, 5, 7 ва 15-кунларда (IIIА-IIIБ даражада - 20-кунда ҳам) суртма-изларнинг цитологик манзараси ва микробларга ифлосланиш даражаси ўрганилди, жароҳат ювиндиларида ИФА усули билан ИЛ-1β, ЎНО-α, ИЛ-10, ММП-9 ва TGF-β1 миқдори аниқланди. Натижалар. Куйишнинг барча даражаларида энг катта ўзгаришлар 3-7-кунларга тўғри келди. Нейтрофиллар деструкциясининг чўққиси II даражада 3-кунда (65,7±4,4 шартли бирлик), IIIА ва IIIБ даражада эса 5-кунда (104,7±7,0 ва 109,5±7,1 шартли бирлик) қайд этилди. Юқори даражадаги ифлосланиш (+++/++++) II даражада 7-кунга, IIIА даражада 15-кунга келиб йўқолди, IIIБ даражада эса 15-кунда беморларнинг 53 % ида сақланиб қолди. 5-кунда ИЛ-1β нинг энг юқори миқдори мос равишда 41,33±2,71; 125,51±8,58 ва 247,90±16,05 пг/мл ни, ИЛ-10 нинг энг паст миқдори 2,81±0,23; 1,66±0,18 ва 1,43±0,13 пг/мл ни ташкил этди (p<0,05). IIIБ даражада TGF-β1 миқдори барча муддатларда II даражадагига нисбатан 4,7-9,8 марта паст бўлди, ИЛ-1β нинг ИЛ-10 га ва ММП-9 нинг TGF-β1 га нисбати эса 20-кунда ҳам (12,8 ва 5,9) юқорилигича қолди. Хулоса. Жароҳатдаги яллиғланишнинг қанчалик кучли ва узоқ давом этиши куйиш чуқурлигига боғлиқ. Асоратсиз битиш мезонлари ишлаб чиқилди, улар бўйича маҳаллий даволашнинг янги усулларини баҳолаш мумкин.