FARG'ONA VILOYATIDA ICHIMLIK SUVI QATTIQLIGINING SIYDIK-TOSH KASALLIGI XAVF OMILI SIFATIDAGI AHAMIYATI

Yumshoq suvdan qattiq suvga o'tishda kaltsiy va magniy konsentratsiyasi bosqichma-bosqich ortishi, kaltsiy-oksalat toshlari ulushi esa 16,7% dan 73,5% gacha oshishi aniqlandi (χ²=7,245; p~0,03–0,05). Mahalliy "Chortoq" mineral suvini kurs shaklida qabul qilish STK retsidivlarini 34,8–63% ga kamaytiradi, bu esa mintaqaviy profilaktika tadbirlarini rejalashtirishda suv omilining ahamiyatini tasdiqlaydi.

Maqsad – ichimlik suvi qattiqligining siydik toshlari mineral tarkibiga bog'liqligini va uning Farg'ona viloyatida siydik-tosh kasalligi (STK) endemik o'choqlari shakllanishidagi rolini o'rganish.

Material va usullar – Farg'ona viloyatining 12 364 nafar aholisi orasida epidemiologik tekshiruv o'tkazildi, ichimlik suvi tarkibi (yumshoq, o'rtacha, qattiq) va olib tashlangan 60 ta siydik toshining mineral tarkibi tahlil qilindi. Statistik ishlov berish (χ², Kramer koeffitsienti) qo'llanildi.

Natijalar – tekshirilganlarning 9,8% da STK, 6,8% da xavf guruhi aniqlandi. Suv qattiqligi ortishi bilan kaltsiy (0,50 dan 3,10 mmol/l gacha) va magniy (0,80 dan 3,80 mmol/l gacha) konsentratsiyasining bosqichma-bosqich oshishi aniqlandi. Kaltsiy-oksalat toshlari ulushi yumshoq suvda 16,7% dan qattiq suvda 73,5% gacha oshdi (χ²=7,245; df=2; Kramer V≈0,35).

Xulosa – ichimlik suvi qattiqligi Farg'ona viloyatida kaltsiy-oksalat urolitiazining muhim mintaqaviy xavf omili bo'lib, profilaktika tadbirlarini rejalashtirishda hisobga olinishi zarur.