ORQA MIYA SHIKASTLANISHI BO‘LGAN BEMORLARNI REABILITATSIYA QILISHDA ROBOTLASHTIRILGAN LOKOMOTOR TERAPIYA

Orqa miyaning torakolyumbal shikastlanishlari vertikal holatga o‘tish imkoniyatining cheklanishi, muvozanat buzilishi, jismoniy yuklamaga chidamlilikning pasayishi va mustaqil yurish qobiliyatining yo‘qolishi bilan kechadi. Harakat reabilitatsiyasining istiqbolli yo‘nalishlaridan biri fiziologik yurish stereotipiga yaqin harakatlarni ta’minlaydigan va lokomotor harakatlarni ko‘p marotaba takrorlash imkonini beradigan robotlashtirilgan ekzoskelet tizimlaridan foydalanishdir. Maqsad - еkzoskelet asosidagi robotlashtirilgan terapiyaning orqa miyaning torakolyumbal shikastlanishi bo‘lgan bemorlarda vertikal yuklamaga chidamlilik, muvozanat, koordinatsiya, yurish qobiliyati va funksional mustaqillikka ta’sirini baholash. Materiallar va usullar: tadqiqotga Th10–L2 darajasida orqa miyaning AIS C–D toifalariga mansub harakat jihatdan to‘liq bo‘lmagan shikastlanishi aniqlangan 18–65 yoshdagi 78 nafar bemor kiritildi. Asosiy guruhni standart reabilitatsiya bilan birga ekzoskelet terapiyasini olgan 40 nafar bemor, taqqoslash guruhini esa standart tiklovchi davolashdan o‘tgan 38 nafar bemor tashkil etdi. Davolash kursi haftasiga 5 marta o‘tkazilgan, davomiyligi 30–45 daqiqadan iborat 20 ta mashg‘ulotni o‘z ichiga oldi. Samaradorlik davolashdan oldin, 4 haftadan va 3 oydan so‘ng vertikal holatda turish davomiyligi, olti daqiqalik yurish masofasi, 10 metrga yurish tezligi, Orqa miya shikastlanishida yurish indeksi, II versiya, kompyuterlashtirilgan stabilografiya ko‘rsatkichlari hamda Orqa miya shikastlanishida mustaqillik shkalasi, III versiya asosida baholandi. Natijalar: uch oydan so‘ng vertikal yuklamaga chidamlilik asosiy guruhda 8,7±3,1 daqiqadan 35,2±8,4 daqiqagacha, taqqoslash guruhida esa 8,9±3,2 daqiqadan 23,6±7,3 daqiqagacha oshdi (p<0,001). Olti daqiqalik yurish masofasi mos ravishda 158,2±43,6 va 112,4±38,9 metrni, yurish tezligi esa 0,32±0,11 va 0,22±0,09 m/s ni tashkil etdi (p<0,001). Yurish indeksi asosiy guruhda 12,7±3,5 ballgacha, taqqoslash guruhida esa 9,4±3,3 ballgacha oshdi. Bosim markazi tebranishlari maydoni asosiy guruhda 49,8% ga, taqqoslash guruhida 27,4% ga kamaydi. Eng yaqqol ijobiy dinamika AIS D toifasidagi hamda pastki ekstremitalarning asosiy mushak guruhlari boshlang‘ich kuchi kamida 3 ball bo‘lgan bemorlarda qayd etildi. Xulosa: оrqa miyaning torakolyumbal shikastlanishi bo‘lgan bemorlarning kompleks reabilitatsiyasiga ekzoskelet terapiyasini kiritish vertikal yuklamaga chidamlilikni oshiradi, muvozanat, koordinatsiya va yurish qobiliyatini yaxshilaydi hamda funksional mustaqillik darajasining kengayishiga yordam beradi.