O‘N IKKI BARMOQ ICHAKNING PERFORATSIYALANGAN YARASIDA SHOSHILINCH JARROHLIK AMALIYOTLARI UCHUN OPTIMAL DAVOLASH USULLARINI TANLASH

O‘n ikki barmoq ichak yarasining perforatsiyasi yara kasalligining eng og‘ir asoratlaridan biri bo‘lib, shoshilinch jarrohlik aralashuvini talab etadi. Diagnostika usullarining takomillashuvi, minimal invaziv jarrohlikning rivojlanishi hamda perioperatsion davolashning zamonaviy protokollari amaliyotga joriy etilishiga qaramay, jarrohlik aralashuvining eng maqbul hajmi va usulini tanlash masalasi dolzarbligicha qolmoqda. Perforatsiyani o‘z vaqtida aniqlash, peritonitning og‘irlik darajasini baholash, operatsion-anesteziologik xavfni aniqlash hamda jarrohlik yondashuvini individuallashtirish muhim ahamiyat kasb etadi.

Mazkur tadqiqot o‘n ikki barmoq ichakning perforatsiyalangan yarasi bilan og‘rigan bemorlarda shoshilinch jarrohlik davolashning optimal usullarini tanlash bo‘yicha zamonaviy strategiyalarni o‘rganishga qaratilgan. Bunda bemorning klinik holati, kasallik davomiyligi, perforatsion nuqsonning o‘lchami va joylashuvi, yallig‘lanish o‘zgarishlarining ifodalanganlik darajasi hamda hamroh kasalliklarning mavjudligi kabi omillar hisobga olinadi.

An’anaviy ochiq usulda yara teshigini tikish, perforatsion teshikni laparoskopik yopish, charvi yordamida plastika qilish hamda kasallikning asoratlangan shakllarida kengaytirilgan jarrohlik aralashuvlarining afzalliklari va cheklovlari tahlil qilinadi. Operatsion kirish yo‘lini differensial tanlash, qorin bo‘shlig‘ini yetarli darajada sanatsiya qilish, ratsional antibakterial davolash, operatsiyadan keyingi asoratlarning oldini olish va keyingi yaraga qarshi davolashga alohida e’tibor qaratiladi.

Klinik yondashuvlar tahlili asosida jarrohlik aralashuvi usulini tanlashda individual yondashuv zarurligi asoslab beriladi. Perforatsion nuqson kichik bo‘lgan va bemorning umumiy holati barqaror saqlangan hollarda a’zoni saqlab qolishga qaratilgan tikish usuli, jumladan tegishli sharoitlar mavjud bo‘lganda laparoskopik tikish afzal bo‘lishi mumkin. Katta hajmdagi perforatsion nuqsonlar, yaqqol ifodalangan peritonit, gemodinamik beqarorlik va texnik qiyinchiliklar mavjud bo‘lgan holatlarda operatsiya hajmini jarrohlik xavfini hisobga olgan holda individual belgilash talab etiladi.

Shunday qilib, o‘n ikki barmoq ichakning perforatsiyalangan yarasida shoshilinch jarrohlik taktikasini takomillashtirish bemorning klinik holatini, yara nuqsonining anatomik xususiyatlarini va jarrohlik statsionarining imkoniyatlarini kompleks baholashga asoslanishi lozim. Davolash usulini differensial tanlash operatsiyadan keyingi asoratlar xavfini kamaytirish, davolash natijalarini yaxshilash hamda bemorlarning reabilitatsiya muddatini qisqartirishga xizmat qiladi.