KO‘KRAK SARATONIDA ICHAK MIKROBIOTASINI HOLATI VA UNING AHAMIYATI

Mazkur maqolada ko‘krak saratoni bilan kasallangan ayollarda ichak mikrobiotasining tarkibiy va funksional holati, diagnostik hamda prognostik ahamiyati zamonaviy adabiyotlar asosida yoritilgan. Kasallikning O‘zbekistonda ham o‘sib borayotgani va an’anaviy xavf omillarining barcha holatlarni izohlay olmasligi sababli, ichak mikrobiotasi disbiozi yangi patogenetik omil sifatida ko‘rib chiqilmoqda. Maqolada disbiozning asosiy belgilari – Firmicutes/Bacteroidetes nisbatining pasayishi, butirat ishlab chiqaruvchi Faecalibacterium prausnitzii va Bifidobacterium turlarining kamayishi hamda Fusobacterium nucleatum, Bacteroides fragilis, Escherichia coli kabi opportunistik mikroorganizmlarning ko‘payishi batafsil tahlil qilingan. Ushbu o‘zgarishlarning kasallikning molekulyar subtipi va bosqichiga qarab farqlanishi asoslangan. Mikrobiota tarkibi va uning metabolitlari (ayniqsa butirat va kinurenin) noinvaziv biomarker sifatida erta tashxis, prognoz va terapiyaga javobni bashorat qilishda foydalanish imkoniyatlari muhokama qilingan. Davolash jihatidan probiyotik, prebiotik va sinbiotiklarning kimyoterapiya bilan bog‘liq diareya va charchoqni kamaytirishdagi samarasi, β‑glyukuronidaza faolligini pasaytirish orqali endokrin terapiya natijalarini yaxshilash va immunoterapiyaga chidamli holatlarda fekal mikrobiota transplantatsiyasining qo‘llanilishi bo‘yicha dalillar keltirilgan. Shuningdek, yuqori tolali parhez va fermentatsiyalangan mahsulotlarning mikrobiota orqali ko‘krak saratoni xavfini kamaytirishdagi ahamiyati ko‘rib chiqilgan. Yakunda O‘zbekistonda ushbu yo‘nalishdagi tizimli tadqiqotlarni yo‘lga qo‘yish zarurligi asoslantirilgan.