2-TUR QANDLI DIABET XAVFI YUQORI BO‘LGAN SHAXSLARDA METABOLIK BUZILISHLARNI ERTA TASHXISLASH VA OLDINI OLISH

2-tur qandli diabet eng ko‘p uchraydigan surunkali kasalliklardan biri bo‘lib, uzoq davom etuvchi simptomsiz davr bilan tavsiflanadi. Ushbu davrda insulinrezistentlik, uglevod va lipid almashinuvi buzilishlari, abdominal semizlik hamda yurak-qon tomir xavf omillari asta-sekin shakllanadi.

Maqolada 2-tur qandli diabet rivojlanish xavfi yuqori bo‘lgan shaxslarda metabolik buzilishlarni erta aniqlash va oldini olishning zamonaviy imkoniyatlari yoritilgan. Irsiy moyillik, ortiqcha tana vazni, abdominal semizlik, arterial gipertenziya, dislipidemiya, jismoniy faollikning yetishmasligi va ovqatlanish tartibining buzilishini aniqlashga alohida e’tibor qaratilgan. Och qoringa plazma glyukozasi, glikozillangan gemoglobin, oral glyukozaga tolerantlik testi natijalari, tana vazni indeksi, bel aylanasi va lipid almashinuvi ko‘rsatkichlarini baholashning diagnostik ahamiyati ko‘rsatilgan.

Ratsional ovqatlanish, jismoniy faollikni oshirish, ortiqcha tana vaznini kamaytirish, uyqu tartibini me’yorlashtirish, zararli odatlardan voz kechish va muntazam dinamik kuzatuv asosiy profilaktik choralar sifatida ko‘rib chiqilgan. Metabolik o‘zgarishlarni o‘z vaqtida aniqlash va o‘zgartirilishi mumkin bo‘lgan xavf omillarini individual korreksiya qilish to‘qimalarning insulinga sezgirligini yaxshilaydi, uglevod almashinuvi ko‘rsatkichlarini me’yorlashtiradi hamda 2-tur qandli diabet va uning asoratlari rivojlanish xavfini kamaytiradi.